Kupno samochodu nie kończy się na podpisaniu umowy i odebraniu kluczyków. Od 1 stycznia 2024 roku samo zgłoszenie nabycia pojazdu nie wystarcza – w wielu przypadkach trzeba złożyć wniosek o jego rejestrację. Przekroczenie terminu może skutkować administracyjną sankcją, dlatego warto wiedzieć, od kiedy liczyć 30 lub 90 dni i co zrobić, gdy auto jest uszkodzone albo zostanie sprzedane przed rejestracją.
W swojej pracy na stacji kontroli pojazdów spotykam kierowców, którzy dowiadują się o tym obowiązku dopiero po piśmie ze starostwa. Najczęściej problem nie wynika ze złej woli, ale z przekonania, że wystarczy zgłosić zakup lub że urząd „sam naliczy właściwy termin”. Tak jednak nie działa obecna procedura.
| Podmiot | Termin na złożenie wniosku | Zwłoka do 180 dni | Zwłoka powyżej 180 dni |
|---|---|---|---|
| Osoba prywatna | 30 dni | 500 zł | 1000 zł |
| Przedsiębiorca handlujący pojazdami | 90 dni | 1000 zł | 2000 zł |
Kara za brak rejestracji pojazdu – aktualny taryfikator i stawki
Podstawą prawną sankcji jest art. 140mb ustawy Prawo o ruchu drogowym. Kara ma charakter administracyjny, a nie karny. Oznacza to, że nie jest mandatem od Policji i nie zależy od tego, czy kierowca został zatrzymany podczas kontroli drogowej. Decyzję wydaje właściwy starosta, zwykle na podstawie informacji dotyczących nabycia lub sprowadzenia pojazdu.
Dla osoby prywatnej stawki wyglądają następująco:
- 500 zł – jeżeli opóźnienie nie przekracza 180 dni,
- 1000 zł – jeżeli zwłoka przekracza 180 dni.
Wyższe kary dotyczą podmiotów prowadzących działalność w zakresie obrotu pojazdami:
- 1000 zł – przy opóźnieniu do 180 dni,
- 2000 zł – przy opóźnieniu powyżej 180 dni.
W tym miejscu ważna jest praktyczna uwaga: są to sztywne stawki. Urzędnik co do zasady nie wybiera dowolnej kwoty z przedziału, jak miało to miejsce w starszych opisach przepisów. W internecie nadal można znaleźć informacje o karach od 200 do 1000 zł. Przy obecnych regulacjach takie zestawienia mogą wprowadzać w błąd.
Jeżeli samochód ma kilku współwłaścicieli, odpowiedzialność za karę jest solidarna. W praktyce oznacza to, że urząd może żądać zapłaty całej kwoty od każdego ze współwłaścicieli, a nie tylko proporcjonalnej części. Późniejsze rozliczenia między współwłaścicielami są już ich wewnętrzną sprawą.
Trzeba też odróżnić brak rejestracji od innych obowiązków. Przykładowo, osoba sprzedająca zarejestrowany w Polsce samochód musi zawiadomić starostę o zbyciu pojazdu. Za niewykonanie tego obowiązku grozi odrębna kara 250 zł. Nie jest to kara za nieprzerejestrowanie auta.
Terminy na złożenie wniosku o rejestrację – jak liczyć 30 i 90 dni
Najwięcej nieporozumień powoduje ustalenie pierwszego dnia terminu. Nie zawsze jest nim data podpisania umowy kupna. Punkt startowy zależy od sposobu nabycia samochodu.
Najczęstsze przypadki przedstawiają się tak:
- Zakup pojazdu w Polsce – termin 30 dni liczy się od dnia nabycia, czyli najczęściej od daty zawarcia umowy sprzedaży.
- Sprowadzenie auta z państwa członkowskiego Unii Europejskiej – 30 dni biegnie od dnia sprowadzenia pojazdu do Polski, a niekoniecznie od daty umowy.
- Samochód spoza Unii Europejskiej – termin wiąże się z dopuszczeniem pojazdu do obrotu przez właściwy organ celny, czyli z zakończeniem formalności celnych.
- Nabycie w drodze spadku – termin liczy się od dnia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo od dnia sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia.
Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na dzień wolny od pracy, zastosowanie mają ogólne zasady dotyczące terminów administracyjnych. Mimo to nie polecam odkładania wizyty na ostatni możliwy dzień. Wydział komunikacji może wymagać uzupełnienia dokumentów, a sama próba umówienia wizyty nie zawsze będzie dowodem wykonania obowiązku.
Przedsiębiorca, którego działalność polega na obrocie pojazdami, ma co do zasady 90 dni na złożenie wniosku. Nie dotyczy to każdego przedsiębiorcy, który kupił samochód na firmę. Kluczowy jest rzeczywisty profil działalności – handel pojazdami, a nie samo prowadzenie działalności gospodarczej.
Wniosek można złożyć w urzędzie właściwym dla miejsca zamieszkania albo siedziby podmiotu, a w określonych sytuacjach także online, jeżeli dana procedura i dokumenty pozwalają na elektroniczne załatwienie sprawy. Zawsze warto zachować potwierdzenie złożenia: pieczęć na kopii, urzędowe poświadczenie odbioru albo numer sprawy.
Obowiązek zgłoszenia zbycia pojazdu – za co grozi kara 250 zł
Sprzedający samochód zarejestrowany w Polsce ma obowiązek zawiadomić starostę o zbyciu pojazdu w terminie 30 dni. Zawiadomienie można zwykle złożyć w wydziale komunikacji, pocztą albo elektronicznie, jeśli urząd udostępnia taką możliwość.
Kara za niezgłoszenie zbycia wynosi 250 zł. Jest niezależna od tego, czy nowy właściciel zarejestrował samochód. W praktyce oznacza to, że po sprzedaży nie wystarczy przekazać kupującemu umowy i uznać sprawy za zamkniętą.
Często widzę jednak pomieszanie dwóch sytuacji:
- nabywca ma obowiązek złożyć wniosek o rejestrację w ustawowym terminie,
- zbywca ma obowiązek zawiadomić urząd o sprzedaży pojazdu.
Jeżeli sprzedałem auto, powinienem zachować kopię umowy oraz potwierdzenie zgłoszenia zbycia. To prosty dokument, który może później wyjaśnić, dlaczego nie jestem już właścicielem pojazdu.
Uszkodzony samochód z zagranicy a brak badania technicznego – jak uniknąć kary
Szczególnie trudna jest sytuacja osoby, która sprowadziła rozbite auto, na przykład z USA lub innego państwa, i nie może w ciągu 30 dni wykonać badania technicznego. Bez pozytywnego wyniku badania rejestracja może być niemożliwa, ale sam brak możliwości rejestracji nie oznacza automatycznego zwolnienia z obowiązku złożenia wniosku.
Nie polecam czekać z założonymi rękami do zakończenia naprawy. Takie podejście może skończyć się uznaniem, że właściciel w ogóle nie podjął czynności wymaganych przez przepisy.
Ministerstwo Infrastruktury wskazywało rozwiązanie polegające na złożeniu wniosku o rejestrację w terminie, a jednocześnie wystąpieniu o wydłużenie terminu rozpatrzenia sprawy lub zawieszenie postępowania na czas usunięcia uszkodzeń i przeprowadzenia badania.
Procedura wnioskowania o wydłużenie terminu i zawieszenie postępowania
W takiej sytuacji proponuję działać według następującej kolejności:
- Zebrać dokumenty pojazdu, dowód własności, dokumenty celne lub dowody sprowadzenia oraz wymagane tłumaczenia.
- Złożyć kompletny wniosek o rejestrację przed upływem 30 dni.
- Dołączyć osobne pismo z prośbą o wydłużenie terminu rozpatrzenia sprawy albo zawieszenie postępowania do czasu naprawy pojazdu i wykonania badania technicznego.
- Opisać konkretnie stan samochodu: uszkodzone elementy, brak możliwości bezpiecznego przejazdu na stację kontroli i planowany zakres napraw.
- Dołączyć zdjęcia, kosztorys, opinię rzeczoznawcy, dokumentację z aukcji lub zaświadczenie warsztatu – zależnie od sytuacji.
- Zachować potwierdzenie złożenia obu pism.
Nie ma jednego urzędowego formularza, który pasowałby do każdej sytuacji. W piśmie trzeba jasno wskazać, czego żądamy i dlaczego wykonanie badania w zwykłym terminie jest niemożliwe. Samo zdanie „samochód jest uszkodzony” może być zbyt ogólne.
Sprzedaż samochodu przed przerejestrowaniem – czy starosta nałoży karę
W praktyce zdarza się, że ktoś kupuje samochód w Polsce i sprzedaje go dalej, zanim upłynie 30 dni. Dotyczy to również komisów oraz osób, które kupiły auto z zamiarem szybkiej odsprzedaży.
Art. 73aa ust. 7 Prawa o ruchu drogowym przewiduje, że obowiązek rejestracji nie powstaje albo wygasa w określonej sytuacji, gdy pojazd został zbyty przed upływem terminu na złożenie wniosku. Nie oznacza to jednak, że można zignorować dokumentację.
Sprzedający powinien:
- zawrzeć prawidłową umowę z kolejnym nabywcą,
- zawiadomić urząd o zbyciu pojazdu, jeżeli ciąży na nim taki obowiązek,
- przechowywać dokumenty potwierdzające daty kolejnych transakcji,
- poinformować organ, jeżeli ten wszczął postępowanie dotyczące braku rejestracji.
Największym błędem jest założenie, że urząd automatycznie wie o odsprzedaży. Jeżeli starosta prowadzi postępowanie, warto przedstawić umowę sprzedaży i wyjaśnić chronologię zdarzeń. Sam fakt późniejszej sprzedaży nie powinien być jednak traktowany jako sposób na unikanie obowiązku, gdy doszło do przekroczenia terminu albo pojazd był już wcześniej używany w sposób wskazujący na pozostawanie we władaniu nabywcy.
Sytuacja prawna autohandlu i dealerów samochodowych
Firmy zajmujące się obrotem pojazdami korzystają z dłuższego, 90-dniowego terminu. Nie oznacza to pełnej dowolności. Po przekroczeniu 180 dni zwłoki kara dla takiego przedsiębiorcy może wynieść 2000 zł.
Dealer lub komis powinien prowadzić dokładną ewidencję:
- dat nabycia pojazdów,
- dat sprowadzenia ich do Polski,
- dat sprzedaży,
- złożonych wniosków i zawiadomień.
W określonych przypadkach przepisy przewidują szczególne zasady dotyczące nowych pojazdów, dlatego przy imporcie dużej liczby aut nie warto opierać się wyłącznie na ogólnych poradnikach internetowych. Istotne są dokumenty i konkretny sposób nabycia pojazdu.
Odwołanie od decyzji o nałożeniu kary za brak rejestracji pojazdu
Jeżeli starosta wyda decyzję nakładającą karę, można się od niej odwołać. Odwołanie kieruje się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ale składa za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, czyli najczęściej starosty.
Termin wynosi 14 dni od doręczenia decyzji. Nie od daty sporządzenia pisma i nie od dnia, w którym usłyszeliśmy o decyzji telefonicznie. Dla bezpieczeństwa należy zachować kopertę, potwierdzenie odbioru albo elektroniczne poświadczenie doręczenia.
Odwołanie powinno zawierać:
- oznaczenie decyzji, od której się odwołujemy,
- dane strony i adres do korespondencji,
- jasne żądanie, na przykład uchylenia decyzji,
- uzasadnienie faktyczne i prawne,
- wykaz załączników,
- podpis.
Warto również zawrzeć wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, jeżeli istnieje ryzyko egzekucji należności. Samo odwołanie nie zawsze rozwiązuje każdy problem wykonawczy, dlatego trzeba dokładnie przeczytać pouczenie zawarte na końcu decyzji.
Jakie argumenty poprzeć w odwołaniu do SKO
Odwołanie nie powinno ograniczać się do stwierdzenia, że kara jest niesprawiedliwa. Trzeba pokazać, że organ błędnie ustalił fakty albo nie uwzględnił ważnych okoliczności.
Potencjalnie istotne mogą być:
- błędnie ustalona data nabycia lub sprowadzenia pojazdu,
- wykazanie, że wniosek został złożony w terminie,
- sprzedaż auta przed upływem terminu i dokumenty potwierdzające tę okoliczność,
- brak prawidłowego zawiadomienia o wszczęciu postępowania,
- pominięcie dowodów przedstawionych przez stronę,
- awaria systemu elektronicznego lub przeszkoda uniemożliwiająca terminowe złożenie dokumentu,
- okoliczności losowe, jeżeli można je udokumentować,
- złożenie wniosku o rejestrację wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania w sprawie uszkodzonego pojazdu.
Trzeba jednak zachować realizm. Problemy finansowe, roztargnienie albo brak wiedzy o przepisach zwykle nie wystarczą do uchylenia kary. Najsilniejsze są dowody obiektywne: potwierdzenia z urzędu, daty dokumentów, korespondencja, dokumentacja medyczna, potwierdzenia awarii systemu czy opinia dotycząca stanu technicznego auta.
W swojej praktyce zawsze radzę najpierw sprawdzić, czy urząd prawidłowo policzył termin. To często prostsze i skuteczniejsze niż długie tłumaczenie, dlaczego właściciel nie zdążył z rejestracją.
Najbezpieczniej złożyć wniosek o rejestrację przed upływem 30 albo 90 dni i zachować dowód tej czynności. Przy samochodzie uszkodzonym trzeba od razu opisać problem oraz wystąpić o zawieszenie postępowania lub wydłużenie terminu. Po sprzedaży auta należy natomiast dopilnować zawiadomienia o zbyciu. Takie dokumenty mogą zdecydować o wyniku postępowania, gdy pojawi się kara za brak rejestracji pojazdu.
O autorze
